27/12/11

A lingua propia de Galicia é o galego

Sumámonos á denuncia da Coordinadora Galega de Equipos das recentes actuacións do Valedor do Pobo e reproducimos o texto consensuado pola Coordinadora.







O Valedor do Pobo e a lingua propia de Galicia

A Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística (CGENDL) desexa facer pública a súa total desconformidade coa resolución oficial do Valedor do Pobo que insta á Consellería de Educación e Ordenación Universitaria á corrección ou retirada do libro de texto de Coñecemento do Medio de 5º curso de Educación Primaria da editorial Vicens Vives, por recoller de forma literal o disposto a respecto da lingua galega polo Estatuto de Autonomía no seu artigo 5.1: “A lingua propia de Galicia é o galego”; petición que foi acollida de forma inmediata pola propia Consellería, que instou á editorial á rectificación do texto neste punto específico, por non facer alusión explícita ao castelán como lingua oficial da nosa comunidade.
Desde a CGENDL, consideramos esta resolución como improcedente, tendo en conta que:
a) fai obxecto de polémica innecesaria un material didáctico que se axusta totalmente á legalidade e que reproduce, de forma literal, textos aprobados polo mesmo Parlamento de Galicia.
b) adopta un punto de vista parcial e erróneo, pois o informe do Valedor restrínxese á análise dunha única páxina do manual escolar, sen ter en conta a mención explícita que, na páxina anterior á que resultou denunciada, se fai do castelán como lingua oficial de acordo co establecido pola Constitución española. Literalmente di: “A Constitución establece que o castelán é a lingua oficial de España”, a continuación fai referencia a que é a lingua oficial “única” en 11 comunidades... e nas demais existe “outra” lingua oficial. O libro da editorial Vicens Vives ofrece, polo tanto, unha visión obxectiva do estatus lexislativo vixente na nosa comunidade, distinguindo perfectamente os conceptos de lingua oficial e lingua propia. Daquela, o devandito informe non se axusta á verdade cando di que o libro “carece do rigor científico imprescindible”.
c) pon en cuestión a mesma realidade sociolingüística de Galicia, posto que fomenta un debate estéril, pero intereseiro, sobre un feito irrebatible desde un punto de vista histórico e científico, como é a afirmación de que o galego constitúe a lingua propia de Galicia, algo que non constitúe obxecto de discusión en ningún ámbito académico minimamente rigoroso.
Neste sentido, a CGENDL considera que os organismos públicos de Galicia non deberían actuar en contra dos principios éticos e legais que xustifican a súa propia existencia, e entre os cales figura, como recolle o propio Estatuto de Autonomía, a promoción e defensa da lingua propia de Galicia. Entendemos, pois, esta resolución do Valedor do Pobo como intervencionista no ámbito pedagóxico, pois semella que pretende ocultar ao noso alumnado unha visión positiva e enriquecedora da pluralidade lingüística do Estado español, e o dereito legal (e tamén ético) que nos asiste, tanto desde o ámbito institucional como desde o educativo, a favorecer unha visión positiva das linguas minorizadas, para desterrarmos prexuízos e desigualdades históricas.
Así mesmo, esta actuación do Valedor suxírenos unha falta absoluta de sensibilidade de certas autoridades políticas e educativas co labor cotián que desempeñamos os docentes nas aulas, pois un dos nosos obxectivos didácticos prioritarios segue a ser a promoción e dinamización da lingua galega, en canto patrimonio cultural común a todas as galegas e galegos, sempre desde o respecto absoluto aos dereitos lingüísticos individuais de todos os membros da comunidade escolar.
Por todo o dito, a CGENDL convida ao Valedor do Pobo e ao Conselleiro de Educación a que atendan con máis rigor e sentido institucional as obrigas que se derivan do seu cargo, de modo que adiquen todos os seus esforzos a unha promoción real e efectiva do coñecemento e uso da lingua galega, sen que das súas accións se deriven iniciativas que semellan favorecer unha liña política e ideolóxica restritiva co verdadeiro plurilingüismo, que debería comezar sempre polo idioma de noso.

Porque nós tamén fomos novos

Velaí vai o enlace á curtametraxe de Pablo Díaz.


http://www.youtube.com/watch?v=B15w4ipsePU

"Animais" de Séchu Sende

Portada do libro.

 "[...]
A palavra Liberdade
está da nossa parte
e dará-che instruçons precisas
quando o necessitares.
Sorte!/Estamos contigo.
Deves saber que há muita gente com a mesma missiom:
Justiça, Independência, Liberdade.
Quando acabes de ler o último verso,
este poema auto-destruirá-se em dez segundos:
e converterá-se num poema/dentro dum desses livros de poesia
que nom lê ninguém."


Velaquí vai un vídeo do que quizais non saibades do noso tan estimado Sechu Sende, no que se amosa o seu interese pola presenza das banheiras brancas nos prados. Isto está vencellado co seu libro Animais. Deste xeito aproveitamos desde o Equipo de Dinamización para recomendarvos este fermoso volume con exquisitas ilustracións, que pode servir coma excelente agasallo para este Nadal.

Vía Made in Galiza.

20/12/11

TRÁILER DUNHA CURTAMETRAXE DE PABLO DÍAZ

Achegámosvos o enlace do tráiler dunha curtametraxe realizada por Pablo Díaz, alumno que foi do IES O Mosteirón e un dos que participaron na marabillosa aventura da sétima arte no noso centro dende os seus inicios (Eu falo galego porque...). Actualmente cursa Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela.
Sentímonos moi orgullosos dos éxitos dos nosos alumnos.
Velaí vai o enlace:
http://www.youtube.com/watch?v=xrqvLgjtypM
Manterémosvos informados.

Se cambias de lingua...

Neste vídeo , Sechu Sende , o autor de Made in Galiza ,explica como se pasou ao galego. É moi interesante, non o perdades.

17/12/11

NADAL DE LUINTRA

Para írdesvos ambientando nas festas que xa logo comezan,podedes escoitar este fermoso tema de Berrogüeto titulado Nadal de Luintra .



Cara Belén camiña
unha nena ocupada
fermosa, en canto a ela,
San Xosé a acompaña.
Chegaron a Belén
e pediron pousada,
responderon de adentro
con voz alborotada:
-"Quen chama á miña porta,
quen á porta me chama?"
-Somos Xosé e María
que pedimos pousada.
-Se traen cartos que entren
e se non que se vaian.
-Cartos non traerei,
máis que un real de prata.
- Iso son poucos cartos,
pídano noutra parte.
San Xosé xa penaba,
María o consolaba.
- Non te apenes Xosé,
non te apenes por nada,
Que máis cartos ti queres
que isto que me acompaña?

No seguinte enlace podedes atopar moitos recursos para usar nestas festas: contos, cancións, obras de teatro, adeviñas,etc.

13/12/11

O COUTO


Como sucede con outros topónimos, encontramos no concello de Sada varios lugares que reciben o nome de Couto. Hai un Couto na parroquia de Sada e outro en Osedo, e isto non resulta moi raro se pensamos que este nome vén da palabra latina CAUTUM que significaba “cerrado”e que se utilizou moito na Galicia medieval para significar terreo limitado por causas diversas. Tanto no noso nomenclátor como no de Portugal hai moitos lugares que se chaman Couto e derivados : Coutadas, Coutiño ou Coutado. Couto e o verbo acoutar , expresan de forma evolucionada e coloquial o mesmo concepto que temos en cultismos como cauto, cautela.
Podemos atopar tamén este étimo na fraseoloxía :      
                                              Para o ladrón da casa non hai coutura

No nomenclátor galego tamén temos Coto, Cotelo, Cotón,Cotarelo … Estes Coto e derivados, xa significan outra cousa ( veñen dunha raíz prelatina “kotto”, co significado de “elevación”, que deu no galego “coto” )
No castelán o nosos COTO e COUTO unifícanse nunha única forma Coto.

11/12/11

Vocabulario de aula

*a diéresis – A DIÉRESE
*a leiteO LEITE
*amarilloAMARELO
*ascoNOXO
*asquerosaNOXENTA
*beca de estudiosBOLSA DE ESTUDOS
*becario/a BOLSEIRO/A
*bostezarBOCEXAR
*brúxulaCOMPÁS
*carreteiraESTRADA
*crisisCRISE
*cutis A CUTE
*dazaseisDEZASEIS
*desperezarse pola mañáDESPREGUIZARSE pola mañá
*duda / dudarDÚBIDA / DUBIDAR
*entrenar / entrenamientoADESTRAR / ADESTRAMENTO
*esoISO
*estirarseESTARRICARSE
*estornudoESBIRRO
*estucheESTOXO
*facía calorÍA CALOR
*fechaDATA
*fecharDATAR
*foiseMARCHOU
*gafasLENTES
*gorditoREPOLUDO
*grimaGRIMO
*haciaCARA A
*levantarse pola mañáERGUERSE pola mañá
*mañánMAÑÁ
*monstruoMONSTRO
*monstruo MONSTRO
*nadieNINGUÉN
*olvidarESQUECER
*palizaMALLEIRA
*pendientesPENDENTES ou BRINCOS
*retrasoATRASO
*sinSEN
*tonteríaPARVADA
*tonto/aPARVO/A
A FIN (a fin de semana) O FIN (o seu fin é conseguir a felicidade)
A PELAXE
ABATER
AO
ASEMADE: ao mesmo tempo.
BICAR
BICO = BEIXO
CA COA: Ca conxunción comparativa (Ela é máis rápida ca ti.). / – contracción de “ca” (conxunción comparativa) + ”a” (artigo, determinado, feminino singular) (Está máis lonxe da casa cá súa irmá.). / Coa: contracción de “con” (preposición) + “a” (artigo, determinado, feminino singular) (Sempre vén ao cine coa súa noiva.).
CADERNO
COMIDAS DO DÍA: o almorzo – almorzar / a parva – tomar a parva / o xantar – xantar / a merenda – merendar / a cea – cear.
DEI (P1 Preterito Ind. vbo. dar) DIN (P6 Presente Ind. vbo. dicir)
DEI ≠ DIN: Dei – P1 Pretérito do vbo. dar / Din – P6 Presente do vbo. dicir
ESTOXO
GRAN trompetista, GRANDE irmán
HAI + períodos de tempos indefinidos FAI + períodos de tempo concretos
HELIOCENTRISMO: hipótese astronómica que sitúa o Sol como centro do universo.
HETERODOXO/A: é aquel que está en contra da doutrina establecida no momento no que se vive.
HETEROXÉNEO/A: o que ten propiedades diferentes.
INSUA: illa pequena que se forma por sedimentación no medio dunha conca dun río.
IR + INFINITIVO: vou sair o domingo.
MALLEIRA: 1. Acción de golpear a alguén; locura, felpa, quenta. 2. Tunda moi grande.
NON DAR CRETO = non crer algo
O LAPIS, OS LAPIS
O NARIZ
O XIZ, OS XICES
PARELLA
RELOXO
RENDIBLE
SAIA (a saia) SAÍA (vbo. saír)
SOLETREAR: dicir ordenadamente as letras que compoñen unha palabra.
TODOS OS
TOLO ═ LOUCO
XERSEI
ZONA (área) ZOA (vbo. zoar, zoa o vento)

__________________

PARTES DO CORPO
A CABEZA: o curuto; a cara, face ou faciana; a fronte; a tempa, sen ou vidalla; a orella; o ollo; a cella; o cello; a pálpebra; a pestana; o iris; a pupila ou meniña do ollo; a fazula ou meixela; a bochecha ou o pómulo; o nariz; as ventas do nariz; a boca; o beizo ou labio; o dentame, a dentadura ou a dentición; o dente; o cairo; a moa (moa do xuízo ou moa do siso); a lingua; o padal ou ceo da boca; o veo do padal; a campaíña ou úvula; a gorxa; o queixo; a queixada (rexión da meixela que se corresponde coa mandíbula); a papada, o papo (papo da cara) ou a papeira; o colo ou o pescozo (non se pode utilizar pescozo para as prendas de roupa); a noz; a caluga ou noca.
O TRONCO: o ombreiro ou ombro; a axila ou sobrazo; as costas; a omoplata; o lombo (dende os ombreiros ata a cintura); o cadril (parte baixa a continuación do lombo, pl. os cadrís); o cu; a nádega ou cacha; a regaña do cu; o ano, o fecho ou o ollo do cu; o peito (xenérico); o peito, o seo, a teta ou a mama; a mamila ou o bico do peito; a aréola; o ventre ou abdome; o van ou a cintura; o embigo; a barriga; a cadeira; a pube; a vulva (coloq. a cona); o pene (coloq. o carallo): o testítulo (coloq. o collón ou o ovo).
O BRAZO: o cóbado; o antebrazo; o pulso; a man; o dorso da man; a palma da man; o coteno, cotelo ou cotobelo; a unlla; a xema do dedo; os dedos; o polgar, matapiollos ou cachapiollos; o índice, mostreiro ou furabolos; o corazón, maior ou pai de todos; o anular, mediano, medianiño ou dedo do aro; o maimiño ou pequeniño.
A PERNA: a ingua, éngoa ou virilla; a coxa; o nocello; a sofraxe; a canela; o papo da perna; o nocello, o noelo ou o tornecelo; o pé; a empeña; a deda; a planta do pé; o calcaño, o calcañar ou a calcañeira.

10/12/11

Día dos Dereitos Humanos

No Día dos dereitos humanos, fagamos unha reflexión sobre a violación destes. E por centrármonos nun caso concreto, digamos que África morre de sede e de fame. Máis de 12 millóns de persoas no Corno de África incluíndo Etiopia, Eritrea, Somalia e Kenia están a sufrir a peor sequía en 60 anos. O risco de mortalidade disparouse considerablemente. Ata cando imos contribuír a crear a pobreza e a miseria? Ou tería razón o personaxe dunha sonada novela cando dicía: "Se non houber pobres, con quen íamos exercer a caridade?
Basta xa de hipocresía, o papel pode con todo, ou iso din, mais a praxe é o que importa e neste mundo globalizado semella que a venda nos ollos é o recurso máis doado para non ver o ser humano que hai en nós. Se aínda fica algo, claro está.

 <iframe width="420" height="315" src="http://www.youtube.com/embed/kqiUMh4YozA" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>


ALFONSO ABELENDA

O venres 9 de decembro, ás 20:00 horas, no Hotel Hesperia (Rúa Juan Flórez, 16) da Coruña, no marco da inauguración da IV Feira de Arte Galega, tivo lugar unha homenaxe poética a Alfonso Abelenda, na que participan Pablo Bouza, Miguel Anxo Fernán-Vello, Olga Patiño, Ánxeles Penas, Dores TembrásXulio L. Valcárcel, Diana Varela e Eva Veiga. A Exposición seguirá en días vindeiros.




ALFONSO ABELENDA
    En 1959 trasládase a Santiago para estudar Ciencias Exactas. Comeza a colaborar co Biografía
    Nado no seo dunha familia de tradición artística, asiste na Coruña ás clases de Antón García Patiño ata 1949, ano no que se matricula na Escuela de Arquitectura de Madrid. Alí comeza os seus primeiros pasos como pintor, asistindo ás clases de Gutiérrez Navas e estudando estatua e lavado no Casón del Buen Retiro.
   En 1954 realiza a súa primeira exposición na libraría de "Lino Pérez" da súa cidade natal, ao tempo que forma grupo cos pintores Labra, Lago Rivera e Tenreiro; colaboradores habituais de Atlántida,  revista que supón unha tentativa pioneira de afirmación vangardista nun contexto opresivamente provinciano. Cumpre o servizo militar en Marrocos, e expón en Tetuán, Tánxer e Rabat.
    En 1959 trasládase a Santiago para estudar Ciencias Exactas. Comeza a colaborar como debuxante en La Codorniz, formando grupo con Ballesta e Puig Rosado, entre outros. Viaxa por Europa, expoñendo en Londres e París a principios dos 60 e participa na histórica colectiva de artistas galegos promovida por "O Galo" en Santiago de Compostela. Establécese despois en Madrid dedicándose á decoración e montaxe de exposicións. Participou nas feiras mundiais de Bruxelas e Nova York, e traballou para a fábrica de porcelanas Bidasoa, entre outros.
    A súa incursión no humor gráfico, actividade que lle reportou enorme prestixio, é cada vez maior. En 1968 recibe a primeira medalla do Salón Nacional de Humoristas.
    Retorna a Galicia a mediados dos 70, onde ao pouco tempo comezan a rendirlle tributos e homenaxes.
    A súa obra, nun principio, de marcada tendencia expresionista, de imaxes deformadas e violento colorido, segue os rumbos dunha evolución na que é moi importante a súa actividade como debuxante humorístico e satírico. Esta visión deformante, distorsionada e agridoce da realidade vaina aplicar aos seus óleos e aos seus relatos de forte expresividade cromática e formal. Nestes últimos anos, a paisaxe, con predilección polos recantos urbanos achegados ao mar, converteuse nun tema habitual. Cunha linguaxe formal sintética dunha pincelada rápida e chea de materia, constrúe os seus obxectos e edificios, os seus barcos e xentes.
o debuxante en La Codorniz, formando grupo con Ballesta e Puig Rosado, entre outros. Viaxa por Europa, expoñendo en Londres e París a principios dos 60 e participa na histórica colectiva de artistas galegos promovida por "O Galo" en Santiago de Compostela. Establécese despois en Madrid dedicándose á decoración e montaxe de exposicións. Participou nas feiras mundiais de Bruxelas e Nova York, e traballou para a fábrica de porcelanas Bidasoa, entre outros.
    A súa incursión no humor gráfico, actividade que lle reportou enorme prestixio, é cada vez maior. En 1968 recibe a primeira medalla do Salón Nacional de Humoristas.
    Retorna a Galicia a mediados dos 70, onde ao pouco tempo comezan a rendirlle tributos e homenaxes.
    A súa obra, nun principio, de marcada tendencia expresionista, de imaxes deformadas e violento colorido, segue os rumbos dunha evolución na que é moi importante a súa actividade como debuxante humorístico e satírico. Esta visión deformante, distorsionada e agridoce da realidade vaina aplicar aos seus óleos e aos seus relatos de forte expresividade cromática e formal. Nestes últimos anos, a paisaxe, con predilección polos recantos urbanos achegados ao mar, converteuse nun tema habitual. Cunha linguaxe formal sintética dunha pincelada rápida e chea de materia, constrúe os seus obxectos e edificios, os seus barcos e xentes.

Cal é a sílaba tónica?

Hai palabras galegas que, aínda tendo moita similitude co castelán na súa forma, presentan unha tonicidade diferente. Cómpre fixarse ben.

É aguda a palabra popurrí
Son palabras graves:
Acne
Ástur
Atmosfera
Bérber
Diocese
Elite
Esexe
Heroe
Lígur
Medula
Mísil
omoplata
Paxaro
Parasito
Pelicano
Prénsil
Réptil
Xermolo

Son palabras esdrúxulas:
alvéolo
período
olimpíada
cardíaca
amálgama


SE QUERES VER TODAS AS ACLARACIÓNS QUE FORON EDITADAS ATÉ  ESTE MOMENTO FAI CLIC
NO SEGUINTE ENLACE :

9/12/11

Uso das construcións reflexivas.

En galego só existen, por regra xeral, construcións reflexivas puras ou directas, nas que o pronome reflexivo realiza a función de complemento directo do verbo. Por conseguinte, en galego non son correctas as construcións reflexivas indirectas, ou sexa, aquelas en que a acción non se exerce sobre a totalidade do suxeito, senón só sobre unha parte e, deste xeito, o reflexivo funciona como complemento indirecto do verbo.
Resumindo , non se pode usar a construción reflexiva se na oración hai xa un complemento directo diferente do suxeito. 

Formas incorrectas:  Laveime* as mans.     Compreime* un coche .

Formas correctas:     Lavei as mans.            Comprei un coche .


SE QUERES VER TODAS AS ACLARACIÓNS QUE FORON EDITADAS ATÉ  ESTE MOMENTO FAI CLIC
NO SEGUINTE ENLACE :

8/12/11

SOÑEIRO

                                                              
                                                              Igrexa parroquial

San Xián de Soñeiro é unha parroquia localizada no sur do concello coruñés de Sada. Posiblemente o seu nome proceda dunha hipotética forma latina, *somnariu(m), "soño" "lugar de ensoño". Os paisanos, ao falarmos con eles, afirman que é unha terra para soñar.
Hai que salientar a Igrexa parroquial de San Xián, de mediados do século XIX, o seu cruceiro e a capela do Espírito Santo. Esta capela é antiga e destaca o seu retablo, hoxe en día restaurado.
Pero o que moitos descoñecerán é que no seu cemiterio, hai unha escultura en relevo duns corenta centrímetros, que é unha figura antropomórfica moi interesante da época romana. En épocas antigas facíase alí a romaría no Pentecostés.
Nun monte cercano, pódese apreciar unha pedra con forma de pisada. Disque esa pegada pertence ao Apóstolo Santiago.
Tamén hai que falar de personalidades importantes, como José Manuel Guitián, José Romero Pérez e Manuel Longueira Varela, presidentes do sindicato de Soñeiro, "La Defensa del Agricultor", dende o ano 1931 ao 1936.
Como Lugares interesantes de Soñeiro, salientaremos os seguintes:

- Campo de Sar: a repetida presencia das formacións sar, sor, e sarr no nome de moitos ríos fai pensar nunha antiga base *s`r, quizais expresiva ou onomatopeica, relacionada coa auga que pode ter orixe céltica (fluír, auga). Este hidrónimo adoita aparecer onde xorden pequenos efluvios ou mananciais.
- Coiro: topónimo que debe provir do prerromano *cor, "pedra altura, pedrosa", semellante á base preindoeuropea mediterránea *kar, "pedra", emprazado en lugar perfectamente pedroso.
- Costa: este topónimo metafórico preferido en superficies orográficas lembra algunha parte do corpo. É un apelativo de moitos lugares galegos situados en elevacións pequenas e redondeadas semellantes á curvatura da espalda, lombo, ou costas.
- Fonte Boa e Fonte da Vila: dan nome a lugares que teñen fontes e mesmo interesantes lavadoiros.

6/12/11

MÁIS PARABÉNS .

Non podo resistir sen poñer as felicitacións de SECHU SENDE polo video do EDLG.  
A alegría non me cabe no peito.  Son as seguintes:

Olá, amigos e amigas, acheguei-me ao vosso blog para felicitar-vos polo trabalhazo feito, o resultado é boíssimo. Hai anos -justo antes de que chegara o PP ao governo e se iniciassem os seus ataques á língua- houvo um projecto para realizar umha longametragem sobre Made in Galiza. Umha das histórias que estavam no guiom, para a que já tinhamos pensado actores, era Na oficina dos obxectos perdidos. Daquela eu estava na co-direcçom do filme e resultava-me mui difícil poder imaginar o resultado final, audiovisual, de algo que começou como -inicialmente- um guióm para um programa de rádio. Assi que quando descobrimk o outro dia o vosso vídeo flipei. Directamente. Fiquei maravilhado pola forma em que resolvestes a história. Mui bem polo actor, pola actriz e pola montagem, e esses efectos especiais que enchem de mágia esta história sobre a recuperaçom da nossa língua.
Envio-vos um abraço grandíssimo! Parabéns!

SÉCHU

5/12/11

MÁIS COMENTARIOS SOBRE "NA OFICINA DE OBXECTOS PERDIDOS"

O noso vídeo segue a provocar comentarios en diversos ámbitos. Podedes ver algúns no seguinte enlace:
http://edulin-2.blogspot.com/2011/12/buscando-linguas.html

Creo que toda a comunidade educativa do IES O Mosteirón se debe sentir orgullosa por este traballo de dinamización da nosa lingua que estamos a levar a cabo; entre todos e para todos.

A Esperela comentou: "De Mosteirón para o mundo". Agora podemos completalo: " En galego para o mundo".

4/12/11

AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ RECIBE O PREMIO IBEROAMERICANO DE LITERATURA INFANTIL E XUVENIL

 Agustín Fernández Paz recibeu o VII Premio Iberoamericano de Literatura Infantil e Xuvenil SM, rodeado de amigos escritores e editores, e acompañado pola súa filla. O acto foi un emotivo recoñecemento a toda unha vida dedicada a escribir por e para o público lector máis novo. Asistiron á entrega, celebrada nun dos salóns das instalacións da Feira Internacional do Libro de Guadalajara, o seu editor de toda a vida, Manuel Bragado, así como os escritores e amigos, Rosa Aneiros e Marcos Calveiro, convidados pola FIL para participar en diversas actividades. A delegación galega en Guadalajara, tamén o Director Xeral do Libro, foron testigos dunha tarde inesquecible na que foi particularmente emotiva a semblanza que Mª Jesús Gil, editora e integrante da Fundación SM, realizou de Fernández Paz; unha semblanza chea de alusións á infancia e á importancia da figura do pai na carreira do escritor.O autor manifestou sentirse emocionado por estar na FIL, "un evento no cal o entusiasmo late con tanta forza que podería cambiar o mundo". 
Fernández Paz agradeceu a todos a súa presenza e por acompañalo nun  día tan emocionante para el, especialmente á súa filla.                           
                                 
Nubia Macías, Directora da FIL, díxolle a Agustín na súa intervención, que lle houbese gustado telo como profesor de Secundaria e agradeceulle que escribise para tantos chavitos que disfrutaban cos seus libros en Galicia e en outros moitos lugares do mundo. Tamén interviñeron no acto, Alicia Molina, representando ao Xurado do Premio; Fernándo Zapata, Director de CERLAC; Leoncio Fernández, da Fundación SM e Mª Jesùs Gil  .
O galardón conta co apoio  da Fundación SM, CERLALC, Oficina Rexional de Educación para América Latina e o Caribe a da UNESCO, IBBY e a OEI.  
       Parabéns, Agustín, merecedor do noso recoñecemento como un grande escritor. Coa túa obra temos tido momentos de gloria e, como non, seguímolos a ter. Divulgamos deste xeito este premio que se lle concedeu ao autor de Cartas de inverno, xa que os medios non o fixeron.     
Vía Asociación  Galega de Editores.                      

3/12/11



Este vídeo foi feito por María Fernanda Guevara González, alumna de 3º de ESO, dentro das actividades de aula dedicadas a conmemorar O Día Universal dos Dereitos do Neno. Pretende con isto que todos tomemos conciencia dos graves problemas que atinxen ás "crianças".

NA OFICINA DE OBXECTOS PERDIDOS

Acábame de comunicar o noso realizador preferido (Javier González Garrido, 2º BACH) que SECHU SENDE, autor de "Made in Galiza", a obra que nos inspirou a curtametraxe "Na oficina de obxectos perdidos", vén de publicar no seu blog a referencia ao noso traballo e os seus parabéns (de seguro que a nosa Belén ten algo que ver nisto). Deste xeito, o EDLG, e o IES O Mosteirón, teremos resonancia mundial.
Xa sabedes, O Equipo de Dinamización da Lingua Galega, un equipo para que o galego vaia a máis.

PD: A referencia do blog é


http://www.blogoteca.com/madeingaliza/index.php?mes=12&ano=2011

2/12/11

VEIGUE

                                VEIGUE
                                                                Praia de San Pedro

Segundo as pesquisas dos alumnos de 3º de ESO, que seguen a traballar na toponimia de Sada, Santa Comba de Veigue é unha parroquia que se localiza no norte do concello de Sada. Segundo o padrón municipal de 2009 tiña 415 habitantes, distribuídos en 7 entidades de poboación, o que supón un aumento en relación ao ano 1999, cando contaba con 328 habitantes.
Veigue conta con dúas praias :
A praia de San Pedro, con 260 metros de longo e 57 de largura media. É unha praia que salienta pola súa beleza, e conta cunha pequena illa. Cando a marea está baixa, pódese andar por ela, aínda que só conta con algunha árbore dispersa. Así mesmo ten un cámping a poucos metros da area.
A praia de Cirro, é unha praia semiurbana cun grao de ocupación alto, moi próxima á anterior. As súas augas son tranquilas coa area fina e branca. Está conformada por dúas praias pequenas, separadas por rochas e dunha gran beleza.
Así mesmo, ten unha pequena igrexa antiga, e en fronte dela un cruceiro Os cruceiros son cruces de pedra que se colocan en lugares como son os cruces de camiños, adros de igrexas, ermidas, ou incluso en entradas a cemiterios, sempre en relación con lugares de culto. Tamén se fala algunhas veces de cruceiros ó referirse ás cruces do viacrucis. Estas cruces adoitan alzarse sobre unha plataforma con banzos que é común en Galicia e Irlanda, se ben na nosa comunidade autónoma tamén existen exemplares de cruceiros sen eles. 


Doutra banda, citaremos os lugares máis salientados de Veigue: A Besta, O Chan da Agra, Chan da Aldea,Cirro, Creba o Carro, O Cruceiro, A Faramenga, A Fraga, Os Lagos, Lapa, A Ortiga, O Quintán, San Pedro, Soutilo e A Valexa. 
Finalmente hai que destacar un personaxe ilustre: Eugenio Pazos Pereiro, directivo de La Unión de Veigue, da Asociación Popular de Defensa de Sada, e presidente de La Unión Gremial Mercantil, da agrupación local do Partido Republicano Radical Socialista e da Izquierda Republicana, nos anos 30.




Na oficina de obxectos perdidos



Gran éxito da película "Na oficina de obxectos perdidos", última produción de Édelingua, a produtora de audiovisuais do EDLG do IES O Mosteirón.
Unha chea de aplausos premiaron o traballo desenvolvido por Javier González Garrido (dirección e montaxe) e Miriam Gudiña Esmorís e Damián España Vieito (actriz e actor) nesta nova produción audiovisual. Non esquezas a mensaxe: "Nunca perdas a túa lingua".
Parabéns para todos.

30/11/11

AGRA/ AGRELA/ AS AGRAS


No  Concello de Sada , son varios os lugares que levan este nome , Agra (Carnoedo), As Agras ( Meirás), Agra pequena ( Mondego), Agra das Arcas ( Osedo), A Grela ( Sada), Agra e As Agras ( Soñeiro) e Chan da Agra ( Veigue)
Se consultamos no dicionario da Real Academia Galega podemos atopar a seguinte definición:

Agra  s.f. Grande extensión de terra de cultivo, dividida en leiras ou agros que pertencen a distintos donos.
Ex.”Todas as aldeas de Galicia teñen a súa agra”. CF. seara, senra.

Polo tanto, e como di o exemplo do dicionario, todas as aldeas teñen ou tiveron a súa agra, e de aí o nome que se mantén en moitas parroquias de Sada.
Máis curioso resulta o caso de A Grela , escrito con artigo .
Trátase dun topónimo cun falso artigo , é dicir da forma AGRA fíxose o diminutivo AGRELA, como en tantos outros substantivos  (de souto: soutelo, de porta: portela ) , posteriormente interpretouse o A inicial como un artigo  e empezouse a escribir A GRELA , separado, case como se tratase dunha grela femia.
Na actualidade temos en Galicia 26 Agrelas, 15 escritos separadamente e 11 escritos  xunto.
Unha lingua é sistemática , pero ten tamén as súas irregularidades, e cando esta anomalía se consolida na fala e na escrita, aparece un falso artigo e unha palabra transfórmase en dúas. Isto é o que aconteceu tamén noutros topónimos como  O GROVE ( > OGROVIU) , A BAÑA ( > AVANIA) ou O INCIO ( > ONITIU)
(Novas achegas sobre a toponimia de Sada , feitas polo alumnado de 3º ESO )

Uso da preposición a co Complemento Directo

Como norma xeral , o complemento directo non leva a preposición a , polo tanto:

Forma correcta:    Vexo o can desde a ventá    
Forma incorrecta: Vexo ao can desde a ventá*.

Só é obrigatorio o uso da preposición a co complemento directo (CD) de persoa nos seguintes casos:

Cos nomes de parentesco, se estes non van precedidos de artigo:
        Vin a teu pai
• Cos pronomes persoais tónicos:
Mirouna a ela e marchou. (Distinto de: Mirouna ela e marchou.)
• Na comparación : Quérolle como a unha nai. 
                           Criou tan ben os fillos coma ás fillas
• Na correlación un a(o) outro: Chámanse seguido uns a outros.
• Ante todos referido a persoas : Vinos a todos na cafetaría do campus.

En xeral, tamén se usa nos casos seguintes:

1. Cos identificadores alguén e ninguén, sobre todo cando non levan ningún especificador: Vin a alguén na festa.

2. Diante de nomes propios de persoa, se non van precedidos de artigo, ou ante outros nomes propios: Onte coñecín (a) Antón. O sismo que azoutou (a) Cataluña.

3. Noutros contextos para evitarmos ambigüidades: Sempre molestaban aos nenos.


SE QUERES VER TODAS AS ACLARACIÓNS QUE FORON EDITADAS ATÉ  ESTE MOMENTO FAI CLIC
NO SEGUINTE ENLACE :

29/11/11

ROTEIRO POLA CIDADE DE CRISTAL

Iniciamos o noso percorrido nos Xardíns de Méndez Núñez, chamados tamén Paseo do Recheo. Foron proxectados por Narciso García de la Torre en 1868. En 1871 recibiron o nome de xardíns de Méndez Núñez. Acollen numerosas esculturas e un orixinal palco da música. Destacan as distintas especies arbóreas e os nobres edificios que franquean o paseo propiamente dito do Recheo, con 59 palmeiras.

Estamos situados na Rosaleda, diante do monumento a Aureliano Linares Rivas, obra de Agustín Querol. Linares Rivas é o cidadán que máis recoñecementos ten na Coruña. Naceu en Santiago. Foi deputado, ministro conservador da Restauración e destacado valedor da cidade. Coroando o monumento, unha figura feminina suxeita nas mans un libro no que aparece a palabra “Patria”. Dende aquí podemos observar a Praza da Mina e o inicio da rúa Juana de Vega. Lembrámonos do Xeneral Espoz y Mina, da súa dona, Juana de Vega, dos primeiros xogos florais da Coruña no 1861, do Álbum de la caridad en 1862 e da raíña Isabel II.
Vemos a escultura dedicada a Castelao, obra de Manuel Ferreiro Badía. Castelao é o grande persoeiro de Galicia. Membro fundador do Partido Galeguista en 1931 e autor de Sempre en Galiza. Morreu no exilio bonaerense en 1950. O monumento foi inaugurado en 1986. Na parte posterior ten tallados un hórreo e un cruceiro.




O de Eduardo Pondal é de Fernando Cortés Bugía. Eduardo Pondal Abente, un dos grandes poetas do Rexurdimento galego do XIX. Autor do poema Os pinos, letra do Himno de Galicia. Morreu na cidade en 1917 e está enterrado no cemiterio de San Amaro. No Álbum de la Caridad, 1862, aparece o poema A Campana de Anllóns, de Pondal:
O busto de Murguía, de Fernando Cortés Bugía. Manuel Antonio Martínez Murguía, historiador e primeiro presidente da Real Academia Galega. Na placa do monólito observamos a cumprida homenaxe que os galegos da emigración lle dedicaron ao esposo de Rosalía de Castro.
“Queren que empecemos polo estudo do idioma que falamos hai máis de dez séculos. Fan ben: pobo que esquece a súa lingua é un pobo morto”, pronunciou o 30 de setembro de 1906 o gran concienciador da historia nacional de Galicia, Manuel Murguía.
A carón do estanque dos peixes, o monumento dedicado a Concepción Arenal, de Rafael González del Vilar. Esta ferrolá de berce foi a primeira muller en acudir á universidade. A aguia representa a intelixencia, e vence á serpe que simboliza a incultura e o atraso. O monumento ergueuse en 1916 baixo a iniciativa do Círculo de Artesáns que recoñece o labor desta muller que en 1863 foi nomeada visitadora de prisións de mulleres.
Un pouquiño máis adiante vemos a réplica do monumento orixinal a Emilia Pardo Bazán, de L. Coullaut – Valera. A Condesa de Pardo Bazán foi unha das primeiras españolas en amosar interese no eido dos dereitos das mulleres. Cultivou a novela e o ensaio e de sempre estivo vinculada á súa cidade natal. A obra foi realizada en arenisca. Inaugurouse o monumento sendo alcalde D. Manuel Casás, o coñecido “alcalde xardineiro”. Naceu na Coruña en 1852; faleceu en Madrid en 1921. Trátase da autora de “Los pazos de Ulloa”. A cidade conta coa súa casa museo, sede tamén da Real Academia Galega.
Antes de pasar ao Paseo das Palmeiras (59), detémonos para observar una das árbores non autóctonas que máis abundan na cidade, o Metrosidero. Árbore orixinaria de Nova Zelandia. De madeira moi dura. As súas follas e pólas teñen grande cantidade de pelos. Nos exemplares adultos fórmanse raíces aéreas que penduran ao longo do tronco e pólas principais. O máis antigo da cidade atópase no actual cuartel da Policía Municipal.
Aínda que a nós o que nos conmove é a forza do Piñeiro Bravo, coñecido fóra do país como piñeiro galego. A súa orixe é mediterránea occidental.Ten casca avermellada, grosa e moi fendida. As follas son aciculares e agrúpanse de dúas en dúas. As pinas están suxeitas ás pólas por un curto pedúnculo e están formadas por escamas saíntes. O máis coñecido é o piñeiro marítimo, aínda que hai moitas variedades ao longo de Galicia.
Pasamos agora ao Paseo das Palmeiras. Lembrémonos da Palmeira Canaria, a palmeira datileira procedente das Illas Canarias. Ten o tronco coas cicatrices foliares a xeito de rombo e dispostas de maneira helicoidal. As follas poden chegar a medir ata sete metros. Os seus froitos son de cor alaranxada cando maduran. Na Illa da Gomera extraen o coñecido mel de palmeira.
Detémonos no busto de Suárez Ferrín, de Ramón Conde. Alfredo Suárez Ferrín, último alcalde republicano da cidade, foi fusilado o 31 de agosto de 1936. Tomou posesión por primeira vez no ano 1934. Ten dedicada unha rúa no barrio dos Rosais.



Nos xardíns podemos observar edificios singulares, como por exemplo A Terraza. Construción ecléctica e modernista erguida en 1922, obra do arquitecto Antonio de Mesa. Substituíu outra máis antiga de madeira que se trasladou ao concello veciño de Sada. Acolle as instalacións de Radio Nacional de España. Na parte superior das fachadas pódense observar bustos de persoeiros coruñeses e galegos como Murguía, Emilia Pardo Bazán, Wenceslao Fernández Flórez e outros. O Quiosco Alfonso é obra do arquitecto coruñés Rafael González Villar para substituír os antigos locais de refrescos. Proxectado en 1912 e inaugurado en 1913. Robusta edificación en cemento armado e cristal. Presenta unha orixinal ornamentación en ferro fundido da casa Wonemburger. En 1985 foi reformada para acoller a Sala Municipal de Exposicións.O Palco da música, o orixinal foi construído por José Sellier (que introduciu o cine na cidade en 1897) en 1884 e proxectado por Juan de Ciórraga. O actual é de 1985.Pero o que máis poderosamente chama a nosa atención é o monumento a Curros Enríquez, de Francisco Asorey, un dos monumentos máis importantes da cidade, o cal demostra a admiración que o poeta espertou na cidade máis liberal e progresista de Galicia. Curros, erguido, mira triunfante. Ten unha lira, símbolo do poeta que ten a misión de abrirlle os ollos ao pobo. Tras del está a imaxe núa de Galicia, e a cada lado, o pobo, as mulleres e os nenos nunha banda, e os homes coas ferramentas na outra. Tras deles, a Galicia megalítica. Na parte posterior, un altar para as ofrendas e as homenaxes. Curros mantivo un vínculo moi significativo coa nosa cidade. Os seus restos mortais foron trasladados á Coruña onde recibiron sepultura nun acto multitudinario.

Pasamos por diante do Obelisco, a zona 0 da Coruña, e adentrámonos pola rúa Real, historicamente o camiño real de acceso á cidade vella. Ten esa denominación por ser rúa principal. Hoxe é rúa peonil e centro dunha das principais áreas comerciais da cidade: Área Obelisco. Nesta rúa estaba situada a imprenta de Ánxel Casal, editor de libros galegos e da revista Nós; fundador tamén da primeira escola en galego para nenos pobres. Tamén está a casa na que o mozo Picasso presentou a súa primeira exposición en 1895.
Pero tamén pasaremos polo actual Café Vechio, lugar onde podemos observar un magnífico mural do pintor surrealista coruñés Urbano Lugrís, fillo de Manuel Lugrís Freire, un dos fundadores da Real Academia Galega. Urbano Lugrís tamén estivo vinculado ás misións pedagóxicas, ás que chegou da man de Rafael Dieste.
Na rúa Rego de Auga está o teatro Rosalía de Castro. Ocupa o lugar deixado polo Teatro Novo ou Principal do 1838, que ardera en 1867. Anteriormente ao teatro, neste solar estaba ubicada a igrexa de San Xurxo. O Teatro Rosalía de Castro foi edificado en 1868 cos cartos da póliza de seguros e unha suscrición popular. Foi adaptado para proxeccións cinematográficas en 1905. Hai uns anos que foi novamente reformado e restaurado. A denominación primitiva desta rúa foi a de Rego d’Augoa. Este nome obedeceu a que nun tempo esta rúa recollía todas as vertentes de todas as demais rúas por medio dun rego. Nunha das vellas casas xa derrubadas naceu dona Emilia Pardo Bazán.
Tamén nesta rúa, a noite do dezaseis ao dezasete de maio de 1916, os irmáns Villar Ponte e outros fundaron a primeira Irmandade de Amigos da Fala. Pretendían estudar e dar a coñecer a lingua e cultura galegas e no político, a autonomía de Galicia e o galego como lingua oficial.
Debemos facer referencia ás galerías, á primeira fábrica de vidro plano e, polo tanto, á cidade de cristal. Unha das notas que mellor definen a cidade é precisamente a orixinal e sorprendente solución arquitectónica para protexer do vento as solainas e balcóns característicos da arquitectura popular galega. A primeira fábrica de vidro plano de Galicia fundouse na cidade en 1804. Este feito influíu sen dúbida no espallamento das galerías e na denominación de cidade de cristal.
A Praza de María Pita é cuadrangular e aberta unicamente por un curruncho polo que se accede á igrexa de San Xurxo. O edificio máis singular é sen dúbida o Pazo de María Pita, construción de estilo modernista que acolle as dependencias municipais. Recibe o seu nome de María Fernández de la Cámara y Pita, heroína coruñesa que defendeu a cidade do ataque de Drake no 1589. A estatua central representa este feito histórico. A partir dos deseños de decembro de 1901 do arquitecto municipal Pedro Mariño comezaron as obras do actual concello en 1904 e duraron ata 1918, ano no que se trasladaron as oficinas procedentes do vello convento de San Agustín. Era alcalde da cidade Gerardo Abad Conde. O edificio municipal ten un claro carácter de pazo, a pesar de ser unha obra administrativa e burocrática, adaptando eclecticamente o estilo clásico do renacemento. A súa profusa decoración pretendía dar cumprida resposta ao cosmopolitismo que buscaba a municipalidade.
Dende María Pita vemos a igrexa de San Xurxo. Foi a antiga igrexa dos xesuítas, que tiñan o seu colexio nas dependencias anexas. O templo actual comezou a construírse en 1734. A fachada iniciouse cara ao 1750, obra do arquitecto compostelán Clemente Sarela. En 1836 o antigo convento dos xesuítas acolleu as casas consistoriais e, dous anos máis tarde, a súa igrexa converteuse en parroquia xa que a de San Xurxo demoleuse para construír o actual Teatro Rosalía.
Deixamos xa o antigo Barrio da Pescadería, o lugar de residencia dos mariñeiros, comerciantes, soldados e empregados. Este barrio que a partir do século XVIII creceu considerablemente. Estaba delimitado pola cidade vella e unha muralla que ía dende o Orzán ata a baía, na que destacaban os baluartes defensivos do Caramanchón e o de Malvecín no porto. Estirábase ao longo das dúas vías principais que a cruzaban, a estrada de Madrid e a Avenida de Fisterra. Dentro deste barrio as igrexas de San Nicolás e de San Xurxo constituíanse no verdadeiro centro.Entramos agora na antiga cidade da Coruña, a cidade vella. Coñecida polos romanos como Brigantium ou Brigancia, unha cidade cun porto que era o centro neurálxico do Portus Magnus Artabrorum. Estaba amurallada e tiña varias portas de acceso. Estaba defendida con varios torreóns, o máis importante era o situado no actual xardín de San Carlos. No seu interior atópanse os edificios máis antigos da cidade. Na actualidade un novo plan de urbanismo pretende lograr a súa axeitada rehabilitación.
Á dereita deixamos a Casa de Emilia Pardo Bazán. É unha construción do século XVIII. Presenta unha sinxela fachada na que destaca un pequeno balcón de moito voo que é soportado por dúas potentes ménsulas e que marca a entrada ao edificio. A casa museo atópase no segundo andar. En 1975 construíuse unha nova 3ª planta para albergar a sede da Real Academia Galega.
Antes de chegar á praza de Azcárraga, pasaremos pola Igrexa de Santiao, templo dunha soa nave (tres orixinariamente) e tres ábsidas. Ten planta rectangular e tres portadas: unha con arquivoltas semicirculares e tímpano esculpido co Agnus Dei; a principal é de arquivoltas apuntadas e tímpano coa figura do Apóstolo Santiago a cabalo. A referencia máis antiga que se conserva da súa construción é o 1217. En 1501 ardeu a súa teitume.

A praza do Xeneral Azárraga débelle o seu nome a este xeneral que sendo ministro da Guerra devolveulle en 1896 á Coruña a Capitanía Xeneral que se trasladara a León. A praza era coñecida como praza da Fariña. Antigamente a praza de Azcárraga comprendía todo o espazo entre Capitanía e a rúa Santiago. En 1936 fragmentouse en dúas: a de Azcárraga e a do xeneral Franco, hoxe da Constitución.Ten un fermoso xardín, con grandes árbores que enmarcan a fonte do Desexo. Na rúa que sae da praza da Constitución e que nos leva á igrexa de Santo Domingo atopamos dúas placas en senllas casas contiguas que nos lembran a estadía de Rosalía de Castro na cidade e a casa Da autora Francisca Herrera Garrido, primeira muller académica da Real Academia Galega.
Imos agora para o Xardín de San Carlos, lugar onde se atopa a tumba de Sir John Moore.A cidade vella formaba toda ela unha fortaleza, xa que estaba rodeada dunha muralla. A muralla integraba incluso o convento de San Francisco e outras construcións que foran derrubadas no asalto á cidade por parte das tropas inglesas ao mando de Drake en 1589 (defensa de María Pita da cidade). No lugar que hoxe ocupa o xardín de San Carlos estaba situada a fortaleza da cidade propiamente dita. Estaba defendida por seis torres. O seu polvorín estoupou o 3 de abril de 1658, provocando máis de 200 mortos e moitos desperfectos nas casas e edificios veciños. No ano 1834, o gobernador da Coruña, don Francisco Mazarredo promoveu o actual xardín de San Carlos, que se converteu no primeiro xardín público moderno da cidade. O nome de xardín de San Carlos provén de don Carlos F. de Croix, marqués de Croix, virrei de México (1699-1786) e Capitán Xeneral de Galicia, xa que foi o primeiro que artellou transformar a antiga Fortaleza Vella en xardín.
As obras proxectadas polo arquitecto José María Noya foron executadas grazas á subscrición pública dalgúns veciños. Naceu coa idea de proporcionar un lugar de paseo para os coruñeses e tamén coa vocación de acoller a Sir John Moore, o xeneral británico de 47 anos que morreu na batalla de Elviña, ou da Coruña, o 16 de xaneiro de 1809. Ferido de morte en Elviña, foi trasladado á casa número 16 do Cantón Grande, a casa do comerciante Xenaro Fontela. Sobre as dez e media da noite morreu. Foi enterrado no baluarte de San Carlos. No ano 1830 instalouse a arca que contén os seus restos e en 1864 o enreixado que a protexe.
O xardín está dividido en oito cuarteiróns ao redor da tumba do xeneral que se atopa na posición central. Estes cuarteiróns forman sete camiños aliñados con sebes de buxo. A tumba está encadrada por catro olmos, a árbore simbólica da revolución francesa. Tamén se atopan azaleas, camelias, roseiras e outros arbustos e flores. Nos seus inicios servía o lugar de xardín botánico. Na porta de entrada ao xardín atópase a representación das armas do marqués de Croix. Nada máis entrar, á esquerda, no muro, hai unha lápida que reproduce as palabras que Wellington lles dirixiu aos soldados galegos que aliados cos ingleses derrotaron aos exércitos napoleónicos en Arapiles e San Marcial o 31 de agosto de 1813:
Guerreros del mundo civilizado, aprended a serlo de los individuos del 4º ejército que tengo la dicha de mandar: cada soldado de él merece con más justo motivo que yo el bastón de mando que empuño. Todos somos testigos de un valor desconocido hasta ahora. Españoles: Dedicaos todos a imitar a los inimitables gallegos.
Ao seu carón hai outra lápida escrita en inglés que lembra o naufraxio do buque escola Serpent, preto da praia do Trece na Costa da Morte, o 10 de novembro de 1890 (nesa zona da Costa da Morte atópase o denominado cemiterio dos ingleses).
Xunto ao miradoiro do xardín, que nos ofrece unha vista panorámica sobre o porto e o castelo de San Antón, hai unha lápida na que se atopa reproducido un anaco do poema Na tomba do xeneral Sir John Moore de Rosalía de Castro. Tamén se reproducen fragmentos do poeta inglés Charles Wolfe. Entre ambas as dúas, outra que nos informa sobre a data de construción do miradoiro e das placas, feito acontecido en 1927, sendo alcalde da cidade Manuel Casás.
En 1994 inaugurouse unha rúa en honra de Moore, O paseo do Xeneral Sir John Moore, que bordea as murallas do Xardín de San Carlos e o antigo Hospital Militar; é o camiño que as tropas inglesas seguiron para embarcar rumbo ao seu país, logo da Batalla de Elviña ou da Coruña. No ano 2000 plantouse un pequeno gallo dun carballo que Sir John Moore plantara na súa terra, antes de vir a España a loitar contra os franceses.

O 16 de xaneiro de 2004 foi inaugurado no xardín de San Carlos un busto en bronce do xeneral, da autoría do escultor Fernando Groeiro. O xardín de San Carlos segue a ser para os coruñeses e coruñesas o contorno máis romántico da cidade.
Dende o Xardín podemos observar o edificio que acolle a Fundación Luís Seoane. Luís Seoane López naceu en 1910 en Bos Aires no seo dunha familia de emigrantes galegos. Como pintor expuxo con éxito internacional unha produción moi diversa: gravados, litografías, deseños, óleos, murais, cerámicas, etc. Tamén encontrou oco para o cultivo da literatura, que iniciou en 1952 coa publicación do poemario Fardel de eisilado. En 1979 o intelectual galego-arxentino, membro da Academia de Belas Artes arxentina, morreu na Coruña. Dedicáronselle as Letras Galegas do ano 1994.
A fundación foi creada en agosto de 1996 polo concello da Coruña e Maruxa Seoane, viúva do ilustre poeta e pintor. Conserva esta fundación o grande legado de Seoane: obra gráfica, libros e demais documentos. Nas súas salas tamén se amosan exposicións temporais. O moderno edificio está situado na antiga horta do convento de San Francisco, entre o antigo Hospital MIlitar e o Museo Militar, xusto a carón dos xardíns da Maestranza.
O castelo que alberga o Museo Arqueolóxico construíuse no ano 1528 no lazareto de San Antón. Xunto cos castelos de Santa Cruz e San Diego (hoxe desaparecido) formaba o triángulo defensivo da cidade. A casa do gobernador foi construída en 1776/77. Durante os séculos XVIII e XIX foi utilizado como presidio e en 1960 foi declarado sede do museo arqueolóxico. A casa do boteiro foi restaurada en 1994 e alberga a biblioteca e as salas de investigación do museo.
O Museo Militar Rexional atópase situado xusto enfronte do Xardín de San Carlos. Foi inaugurado o día 1 de decembro de 1986. É un dos poucos que hai en España e conserva armas, escudos, gravados, canóns e pezas de artillería. Ten algunhas pezas curiosas coma o mosquetón do guerrilleiro Foucellas.
Se nos queda tempo podemos ir á igrexa de Santo Domingo. Existiu extramuros da cidade unha igrexa de Santo Domingo de estilo románico que foi destruída no ataque de Drake á cidade en 1589. A actual iniciouse en 1762. Foi proxectada polo dominico Frei Manuel dos Mártires. É de estilo barroco e ten unha torre de aparencia un pouco rara xa que non está situada a pano coa fachada. No interior atopamos o retablo churrigueresco da capela da Virxe do Rosario, patroa da cidade.
Na Praza de Santo Domingo, praciña de singular engado situada fronte á igrexa onde se venera a patroa da cidade, a Virxe do Rosario,o son que produce a súa fonte cantareira dálle un aire de paz e tranquilidade a este recuncho moi apreciado polos veciños.


Camiñando un pouco máis, logo de pasar pola casa museo de María Pita, chegamos á igrexa de Santa María do Campo, templo de orixe románica que se construíu na segunda metade do século XII. Sufriu varias reformas ao longo dos séculos. A última no ano 1945.Orixinariamente era un templo dunha soa nave e ábisda semicircular. No ano 1302 iniciáronse as obras de ampliación construíndose as tres naves actuais. Sobre o muro da fachada principal había dúas torres, a carraca (sen rematar) e a das campás. É coñecida popularmente co nome de “Colexiata”, por ser sede do máis alto cargo eclesiástico da cidade.Xusto enfronte da igrexa de Santa María está o Pazo de Xosé Cornide, este nobre caserón onde naceu en 1734 o xeógrafo e historiador José Cornide Saavedra. Neste edificio barroco de comezos do século XVIII destaca o brasón nobre da familia que sobresae do aleiro da fachada principal.